“Wie wil er een keertje meelopen in het AvL” vraagt de vriendelijke co-assistenten coordinator van KNO aan ons. Eigenlijk was ik wel blij met een keer een co-schapje in het AMC en niet in een perifeer ziekenhuis, want mijn bescheiden ervaring leert dat het perifeer soms een beetje erg om het ‘produktie draaien’ gaat en er minder tijd is om de theoretische kennis die we nodig hebben voor de toets aan het einde van het co-schap voor te bereiden. Aan de andere kant heb ik alleen maar mooie verhalen gehoord over het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis van andere studenten en na de opmerking “Dit is best wel een buitenkansje” zeg ik “Ja.” Alleen kom ik er wel vrij snel achter dat ik niet weet waarop ik “Ja” gezegd heb.<\/p>\n
Het is dag 1 en gelukkig is een van mijn fijne mede-co’s Floris mee die het AvL een klein beetje kent. Grote gebouwen waar alles op elkaar lijkt en mijn richtingsgevoel zijn geen vriendjes en hoewel je er met vragen altijd komt is het best fijn om ‘s ochtends om half 8 niet te hoeven zoeken naar de balie waar je een pasje moet ophalen, de linnenvoorziening, het secretariaat of de balie van het OK complex. Binnen 20 minuten is alles geregeld, inclusief een introductie van een vlotte OK verpleegkundige en staan we klaar in ons blauwe OK pakje. Ik kijk in de spiegel en zie een soort blauwe teletubbie met een groen mutsje, want er was alleen nog maar XL. Floris ziet er uit alsof hij er al jaren werkt. Hij heeft de mazzel dat hij de lengte heeft die bij XL past. Maar wat maakt het uit, iedereen heeft hetzelfde blauwe pakje aan en kennelijk had Armani een dagje vrij toen ze werden ontworpen.<\/p>\n
Na een supersnelle rondleiding die een beetje is samen te vatten met “Nou, in het oude deel moet je via de kleine deur naar binnen en dan op de grijze knop drukken, of de zwarte, maar dan gaat ie helemaal open, maar als het niet kan mag je ook door de grote deur, maar liever niet, en in het nieuwe deel is het anders, want daar werken de sluizen anders en ga je in principe door de grote deur, behalve als er een bed staat of de patient al aanwezig is, want dan staat het vol en moet je toch via de andere deur.”…..<\/p>\n
Ja ja. We knikken instemmend. Zal we loslopen.<\/p>\n
We krijgen nog een spoedcursus professioneel handen wassen en worden meegenomen naar een OK. We worden geintroduceerd en de grootste man in de kamer, die later de chirurg blijkt, heet ons welkom met “Ja, niet meer dan een, laat die andere maar naar Rene gaan op 12.”<\/p>\n
Floris mag naar Rene.<\/p>\n
Er ligt al een grote man ‘op tafel’ en de anesthesiste roept vrij hard ” U moet goed ademen mijnheer! Even flink inademen, zo diep als u kunt!”. Verpleegkundigen pakken groene pakjes uit op RVS tafels en de chirurg bladert door een CT scan heen. Ikzelf ben voornamelijk heel druk met niet in de weg proberen te staan. “Schrijf je naam effe op, dan weten we wie je bent.” Dat doe ik braaf. Omdat ik er natuurlijk in de eerste plaats ben om te leren loop ik naar de chirurg terwijl ik mijn knalgroene klompen goed in de gaten hou om niet per ongeluk ergens achter te blijven haken. Nog voordat ik iets kan vragen vertelt hij “Ja, dit is alleen maar een bioptje hoor, we hebben een carcinoompje op de stemband” terwijl hij heel rap door de MRI opnamen heen scrollt. Tot mijn lichte verbazing herken ik de stembanden en zie de afwijking. Het ijs is een beetje gebroken en de chirurg blijkt minder stug dan hij in eerste instantie overkwam. Ondertussen stellen wat mensen, die er met hun kleding en mondkapje allemaal hetzelfde uitzien, zich aan mij voor en ik begin me zowaar een beetje op m\u2019n plek te voelen.<\/p>\n
“Nou mijnheer is weg hoor, u kunt beginnen.” De chirurg gaat bij het hoofd van de patient zitten en duwt een enorm stuk metaal z’n keel in. “Hier, kijk maar even mee.” Ik buig naar voren en zie inderdaad twee stembanden waarvan er eentje een zwart putje op zich heeft. In rap tempo worden er kleine stukjes weefsel uit de ‘keel van mijnheer’ geknipt en binnen een half uurtje wordt het commando “Maak hem maar weer wakker hoor” gegeven.<\/p>\n
Terwijl de chirurg een verslagje schrijft prop ik er gauw een klein vraagje tussendoor. “Als het nou een carcinoom is, moet zijn stemband dan verwijderd worden?”<\/p>\n
“Nee hoor, die gaan we bestralen.” is zijn antwoord. Ik ben blij voor ‘mijnheer’, want zonder stemband kan je gewoon echt niks meer zeggen.<\/p>\n
“Zo, drink eerst maar even wat en als je nog naar het toilet moet, dan moet je het nu doen, want de volgende gaat effe duren.” “Effe” blijkt een tamelijk relatief begrip en is op OK het beste te interpreteren als “minstens drie uur”. “Kom, we lopen eerst even naar de patient.”<\/p>\n
Een aandoenlijke oude dame ligt eenzaam op een grote zaal. Niemand aan haar bed. Niemand die haar hand vasthoudt als troost voor wat komen gaat. Een heel leven al achter zich en nu hier om er voor te zorgen dat haar leven nog even door mag gaan. Als chirurg kan je niet te veel stilstaan bij de emoties van je patient.<\/p>\n
“Ze heeft kanker. Als je het niet doet gaat ze dood.”<\/p>\n
Nuchtere lui die chirurgen.<\/p>\n
Haar rechteroor ziet er niet best uit. Rood, gezwollen en onder de korsten. De chirurg voelt, knijpt en buigt aan het oor en vertelt mevrouw dat “het oor er wel wat anders uit gaat zien na de operatie.” Hetgeen later de understatement van de eeuw blijkt te zijn, want het gaat hier om een complete ooramputatie met gedeeltelijke parotidectomie. Oftewel, het oor ziet er niet anders uit. Het is compleet weg.<\/p>\n
Na een broodje en koffie wordt mij op OK gevraagd welke handschoenmaat ik heb. Altijd leuk om een vraag te krijgen waar je het antwoord op weet. “Medium” antwoord ik met enige trots. “Nee, je echte maat, 7, 7 en een half. Of heb je nog nooit steriel gestaan?” Eh… steriel? “Ja, je gaat toch helpen bij de operatie?” Die zag ik even niet aankomen. Ik kan nog maar nauwelijks de tragus en de helix aanwijzen en nu ga ik gelijk al ‘helpen’ iemand oor van het hoofd te halen? En het is nog geeneens 9:00. Dat belooft wat voor de rest van de dag… Ik word uit mijn kleine dagdroom geholpen door de operatieassistente met de woorden “Ja, je hebt 7 en een half, ga je handen maar wassen en doe even een spatbril op tegen de spetters.”<\/p>\n
“Spetters… Ja… tuurlijk… geen probleem… ben zo terug….”<\/p>\n
Als ik terugkom van handen wassen (inclusief bril tegen de spetters) ligt mevrouw al op tafel met dezelfde anesthesiste die wederom heel duidelijk laat weten aan mevrouw dat ze goed moet inademen. Tijdens de introductie hebben we gelukkig wel geleerd hoe we binnen moeten komen na het handen wassen. Handjes op navelhoogte vlak bij het lichaam, maar niet er tegenaan en de vingers onder een flauwe hoek naar boven. Ik sta er een beetje bij als een beteuterde poppenspeler die Jan Klaassen en Katrijn is vergeten mee te nemen. Na een paar minuten word ik een operatiejasje aangedaan en worden mijn handschoenen aangereikt. “Zo, nu hoor je er bij” wordt mij geruststellend toegefluisterd door een van de gemaskerde verpleegkundigen. “Ga maar tegen het hoofd van de patient staan. Ja prima zo.”<\/p>\n
Met zo’n zelfde blauwe stift als waar ze bij dermatologie ‘verdachte’ moedervlekjes mee aftekenen wordt de omtrek van het oor afgetekend en een deel van de kaak. “Dat gaat geen klein gaatje worden” denk ik bij mezelf. “Ja, hier even strak houden Dave…. ja prima zo.” Met z’n ‘diathermie’ – een elektrisch mesje dat snijdt en tegelijkertijd dichtbrandt – wordt uiterst nauwkeurig stukje bij beetje de huid rond het oor losgemaakt. “We moeten heel goed uitkijken dat we de nervus fascialis niet raken he.” vertelt de chirurg, daarom hebben we de NIM.<\/p>\n
NIM staat voor “Nerve Integrity Monitor” en bestaat uit electroden die in de spieren worden geprikt die worden aangestuurd door de grote takken van de nervus fascialis. Dat is de zenuw die er voor zorgt dat we onze gezichtsspieren kunnen gebruiken. Als de nervus fascialis per ongeluk ergens doorgenomen wordt dan eindigt de patient met een verlamming van het aangezicht en dat willen we natuurlijk voorkomen. Voor elk van de vier takken van de fascialis geeft het apparaat een andere toon. Als de chirurg de elektroden ter controle aantikt blijkt de orbicularis oculi de grondtoon te zijn en de orbicularis oris, de mentalis en de frontalis achtereenvolgens een grote terts, reine kwint en het octaaf. Handig, dan kan je aan de toon horen welke zenuw je aantikt. Of als je je even verveelt er een liedje op spelen.<\/p>\n
Het went snel, ik krijg kattenklauwtjes aangereikt, rvs haakjes waarmee ik stukken van het oor uit de weg mag houden. Er worden blauwe rubberen slangetjes met een klein scherp haakje aan het einde aan de wondranden bevestigd om de boel open te houden. “Blijf maar een beetje uit de buurt van die scherpe haakjes Dave, we noemen ze niet voor niks HIV-haakjes.” Helder. Die gaan door je handschoen heen als je niet uitkijkt.<\/p>\n
Ik kijk op de klok en zie dat we twee uur verder zijn. De tijd heeft stilgestaan. Ik dacht dat ik een Pietje precies was, maar dit slaat alles. Millimeter voor millimeter wordt het oor losgeprepareerd. Bij ieder stukje weefsel dat wordt doorgenomen wordt met een elektrode gecontroleerd of er geen takje van de nervus fascialis in zit. Pas als het geruststellende “poe-diep” klinkt gaat het mesje er door.<\/p>\n
En dan is het zo ver. Het laatste stukje wordt doorgenomen en de operatieassistente krijgt een oor aangereikt. Ik kijk naar een gapende wond van 20 centimeter doorsnede en hoor in gedachten de chirurg zeggen “Het oor gaat er na de operatie wel wat anders uit zien hoor.” Ja inderdaad. En het zit in een potje en niet meer aan uw hoofd.<\/p>\n
“Zo, effe lunchen.”<\/p>\n
Ik denk dat hij een grapje maakt, maar hij loopt weg, scheurt z’n operatiekleding van zich af, gooit z’n handschoenen weg en verdwijnt naar buiten. Ik zit op mijn kruk te kijken naar de zijkant van een hoofd waar ooit een oor zat. Slechts de benige gehoorgang is nog over. Stukken schedel liggen bloot en ik zie onder haar huid de carotis kloppen. “Ga je ook even wat eten Dave?” krijg ik te horen. “Ja, is goed, of zal ik dit gapende gat even dichtmaken eerst?” komt in mij op, maar ik hou het op \u201cGoed idee, tot straks\u201d.<\/p>\n
Terug op OK staat de chirurg met een soort elektrische kaasschaaf in z\u2019n hand. \u201cWe doen een Thiersch plastiek, daarbij wordt een ultradun stukje huid van het bovenbeen afgeschaafd en gebruikt om de wond in het gezicht te dichten.\u201d Mooi ding wel, het maakt inderdaad een flinterdun plakje. Ook een handig apparaatje om carpaccio mee te maken denk ik bij mezelf, maar waarschijnlijk iets buiten het budget van de gemiddelde keuken.<\/p>\n
Met bewonderenswaardige handigheid wordt het plakje huid op de wond gehecht en na een paar hechtingen door de chirurg die ik mag afknippen heb ik het ritme \u201cVier keer knopen en dan een knipje\u201d zo goed door dat we zonder veel te hoeven zeggen \u2018samen\u2019 de wond dicht maken. Tussendoor wordt er nog een drain (een plastic slang met allemaal gaatjes er in) onder de bedekkende huidlaag gelegd en als de wond dicht is wordt er een plak schuimrubber op maat geknipt en over de wond vastgehecht omdat de superdunne bedekking natuurlijk enorm kwetsbaar is.<\/p>\n
Wat een indrukwekkend schouwspel. Wat een geduld. Wat een precisie.<\/p>\n
Waarschijnlijk gaat mevrouw wel even schrikken als het verband er af gaat, maar er blijken prachtige oorprotheses te zijn die nauwelijks van echt te onderscheiden zijn. En ja… als ik moest kiezen tussen een tumor die het uiteindelijk op mijn brein heeft voorzien en een plastic oor. Dan maar een plastic oor.<\/p>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
“Wie wil er een keertje meelopen in het AvL” vraagt de vriendelijke co-assistenten coordinator van KNO aan ons. Eigenlijk was ik wel blij met een keer een co-schapje in het AMC en niet in een perifeer ziekenhuis, want mijn bescheiden ervaring leert dat het perifeer soms een beetje erg om het ‘produktie draaien’ gaat en … <\/p>\n