“Fles wijn net zo slecht als 10 sigaretten” kopt een landelijke krant. “Daar gaan we weer” denk ik dan. Wat heeft een redactie nu weer uit de duim gezogen op basis van het slecht lezen van een wetenschappelijk artikel.
Om te beginnen slaat de vergelijking natuurlijk als een tang op een varken. Als je namelijk alleen de titel leest, zoals waarschijnlijk de meeste mensen doen in deze tijd van informatie overload, dan is voor de gemiddelde vrouw of man de conclusie snel getrokken. “Waarom zou ik stoppen met roken als het net zo onschuldig is als een wijntje drinken. Wat iedereen eigenlijk wel eens doet.” En bedankt krant. Al het werk dat gedaan is om mensen bewust te maken van de schadelijke effecten van roken wordt even ter zijde geschoven.
Als je het originele artikel leest (Biomed Central) staat er in “We must first be absolutely clear that this study is not saying that drinking alcohol in moderation is in any way equivalent to smoking. Smoking kills up to two thirds of its users.” In de krant wordt dit verwoord met “Onderzoekster Hydes benadrukt dat ze niet wil zeggen dat je in plaats van gematigd drinken ook gematigd mag roken. De uitkomsten zijn gemiddeld, en voor elk mens kan de uitwerking van alcohol, of tabak verschillend zijn.” Een verkeerde verwoording, want het gaat er niet om dat de uitkomsten gemiddeld zijn, het gaat er om dat 67% van mensen die roken dood gaan aan de gevolgen daar van.
Als je kijkt naar de meest voorkomende doodsoorzaken in Nederland (volksgezondheidenzorg.info) dan zie je na Dementie op de eerste plaats achtereenvolgens op plaatsen 2,3,4,5 en 6 Longkanker, Beroerte, Coronaire hartziekten, Hartfalen en COPD. Als we kijken naar conclusies van de Nederlandse Gezondheidsraad – het onafhankelijk wetenschappelijk adviesorgaan voor regering en parlement – die gedegen wetenschappelijk literatuuronderzoek hebben gedaan (bron: Gezondheidsraad) dan zien we de volgende conclusies (in een glas drank zit ongeveer 10 gram alcohol – bron):
– Alcoholgebruik van meer dan 0 tot 30 g/d hangt ten opzichte van geen alcoholgebruik samen met een ongeveer 25 procent lager risico op dementie. Bewijskracht: groot.
– Alcoholgebruik van meer dan 0 tot maximaal 5 gram per dag hangt ten opzichte van geen alcoholgebruik samen met een lager risico op longkanker. Bewijskracht: gering
– Gebruik van meer dan 0 tot 15 gram alcohol per dag hangt in vergelijking tot geen alcoholgebruik samen met een ongeveer 20% lager risico op beroerte. Bewijskracht: groot.
– Een gemiddeld alcoholgebruik van ten minste 2,5 gram alcohol per dag hangt in vergelijking tot geen alcoholgebruik samen met een ongeveer 25 procent lager risico op coronaire hartziekten. Bewijskracht: groot.
– Gebruik van ongeveer 2 tot 28 gram alcohol er dag in vergelijking tot 0 gram per dag hangt samen met een ongeveer 20% lager risico op hartfalen. Bewijskracht: groot.
Jawel, er staat steeds “lager.” Dus zo ongeveer het tegenovergestelde van wat de krant kopt….
Als we het originele artikel lezen blijkt al snel dat het onderzoek zich specifiek heeft gericht op doodsoorzaak kanker. Een vreselijke ziekte, waar nog steeds te veel mensen aan overlijden, maar ook een ziekte waar minder mensen aan dood gaan dan aan de ziekten waarop het risico verkleind wordt door matig alcoholgebruik en verhoogd door roken.
Nu wil ik zeker bevestigen dat overmatig alcoholgebruik slecht is. Niet alleen vergroot het je kans op het krijgen van kanker, maar ook de sociale gevolgen kunnen enorm zijn. Wat wel bewezen is, is dat de krantenkop in de krant feitelijk onjuist is.
Sterkte aan alle artsen die de komende weken, maanden en misschien wel jaren hun kostbare tijd moeten verspillen aan het ontkrachten van dit slechte verzinsel.